Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Vrachtbeveiliging in het luchtvervoer

Cargo at rest is cargo at risk

Door A. Rasch, Msc MA*

Veiligheid is een belangrijk thema in de hedendaagse samenleving. Ook binnen de vervoerssector is de aandacht voor veilig vervoer groot. De regelgeving op het gebied van het vervoer van gevaarlijke stoffen en de intensieve controles van het passagiersverkeer op Schiphol zijn hiervan voorbeelden. De veiligheid van het luchtvrachtvervoer staat daar in tegen minder in de belangstelling. Ten onrechte, zo blijkt.

Luchthavens zijn van nature gevoelig voor criminaliteit. Niet alleen omdat er grote hoeveelheden goederen onder tijdsdruk overgedragen worden tussen verschillende spelers in de luchtvrachtketen (expediteurs, afhandelaren en luchtvaartmaatschappijen), maar ook omdat luchtvracht voornamelijk bestaat uit waardevolle zendingen die snel verhandelbaar zijn op de zwarte markt. Criminaliteit en diefstal in het luchtvrachtvervoer zorgen voor grote problemen en de beveiliging van de goederen is een lastige, complexe opgave, internationaal, maar ook op Schiphol. De beveiliging van de luchtvrachtketen is onvoldoende.

$100 miljard per jaar
De directe schade (de waarde van de gestolen goederen) door criminaliteit in de luchtvrachtketen zorgt jaarlijks alleen al in de Verenigde Staten voor een kostenpost van $10 tot $15 miljard. Wereldwijd wordt deze schade geschat op $40 miljard per jaar. Men mag er vanuit gaan dat in slechts 40% van alle gevallen aangifte wordt gedaan van diefstal. De werkelijke schade wordt dan ook geschat op ruim $100 miljard per jaar. Dat de aangiftebereidheid zo laag is, heeft verschillende redenen. Omdat er sprake is van goederen die op de zwarte markt snel in geld om te zetten zijn is de kans dat de gestolen goederen terug gevonden worden uitermate klein. Daarom 'loont' het voor bedrijven niet tijd en moeite aan een aangifte te besteden. Daarnaast speelt de verhoging van de verzekeringspremie en het verlies van de goede naam van de onderneming een belangrijke rol.
Behalve van directe kosten, is er ook sprake van meer 'indirecte' schade die de kosten nog hoger doet uitkomen. Indirecte schade veroorzaakt door criminaliteit, is bijvoorbeeld het verlies van de goede naam van de transportonderneming, toename van de verzekeringskosten, en het verlies van klanten op lange termijn. Klanten haken af vanwege verstoring van het productieproces omdat zij op hun beurt de goederen niet kunnen leveren.

Cargo at rest...
Schiphol is op het gebied van vrachtvervoer de derde luchthaven van Europa. In 2005 werd er iets meer dan 1.5 miljoen ton vracht gedistribueerd. Deze omvang geeft aan dat ook in Nederland rekening moet worden gehouden met een aanzienlijke schadepost. De exacte schade voor de luchtvrachtsector op Schiphol, of voor Nederland als geheel, is echter niet bekend. Wel is recentelijk onderzocht hoe het staat met de beveiliging op Schiphol.
In eerder onderzoek werden drie punten binnen de luchtvrachtketen geïdentificeerd die in hoge mate gevoelig zijn voor criminele activiteiten: de vrachtoverdracht, het personeel en de onbeheerde momenten op de luchthaven.

...is cargo at risk
Bij vrachtoverdracht blijkt het vervoer van de goederen over de openbare weg, dus na of voor het vervoer door de lucht, het grootste risico te zijn. Veel vracht uit trucks wordt 'toevallig' gestolen. Dit gebeurt bijvoorbeeld tijdens een rustpauze. Voor de veiligheid van de chauffeur en de vracht is het van belang dat er een alternatief plan is voor onvoorziene gebeurtenissen. Het komt nu voor dat truckers voor gesloten deuren staan en de vracht niet kunnen overdragen. Ze moeten dan op beveiligd terrein staan, maar dit terrein is in veel gevallen voor iedereen toegankelijk.
Vrachtdiefstal is in sommige gevallen ook het gevolg van onachtzaam handelen van bedrijven. Een vrachtwagen met in grote letters op de sealing een reclame-uiting kan uitnodigend werken voor de potentiële dief.

Bedrijven en hun personeel zijn zelf zwakke plek. Eerder onderzoek toont aan dat in 80% van de gevallen het eigen personeel van de organisatie bij vrachtdiefstal betrokken is. De meest voorkomende vorm is het 'lekken' van informatie over zendingen naar mensen buiten de keten. Maar ook het gemakkelijk bij de vracht kunnen komen door het personeel draagt bij aan dit hoge percentage.

Gegevens over onbeheerde momenten op de luchthaven zijn moeilijk te verkrijgen. Het gaat om zeer gevoelige informatie over het luchthaventerrein en de loodsen. Dat vracht onbeheerd staat is vaak het gevolg van een samenloop van omstandigheden. In de hele luchtvrachtketen werken mensen onder tijdsdruk en op nachtelijke uren aan zendingen. De deuren naar het platform staan tijdens het laden en lossen open, en in sommige gevallen zijn deze deuren onvoldoende bewaakt waardoor onbevoegden de loods of het terrein zonder al te veel moeite kunnen betreden.

Eigen personeel grootste risico
Om de situatie op Schiphol te onderzoeken is een groot aantal luchtvrachtgerelateerde bedrijven ondervraagd. Hieruit bleek dat alle hierboven besproken zwakke plekken een probleem vormen op deze luchthaven. Respondenten beschouwen het eigen personeel als grootste probleem. Bijna 40% van de ondervraagden zegt dat het eigen personeel van de expediteur het grootste risico vormt. De verklaring hiervoor is dat de exacte omvang en het gewicht van de zending pas worden bepaald bij de afhandelaar en er voor die tijd gewerkt wordt met geschatte gewichten en maten. Dit betekent dat het verwijderen van een verpakking pas op de eindbestemming opgemerkt wordt. Dan is niet meer te traceren waar het pakketje verloren is gegaan. In de meeste gevallen gaat het om kleine vergrijpen zoals het stelen van een gering aantal nieuwe 'gadgets'.
Op de tweede plaats van de belangrijke zwakke plekken staat de vrachtoverdracht tussen de afhandelaar en de luchtvaartmaatschappij. Dit betekent dat er een 'lek' zit op het beveiligde terrein van de luchthaven. De afhandelaar is immers degene die de zendingen gereed maakt voor verzending en die zijn loods aan het platform heeft. Ongeveer 30% van de respondenten herkende hierin voor Schiphol een serieus probleem.
Tot slot zegt iets minder dan 30% van de respondenten een zwakke plek te zien in onbeheerde momenten. Plaatsen waar de beveiliging te kort schiet volgens dit onderzoek zijn:

- De omheining rond het Schiphol terrein
- Het parkeerterrein, dat slechts gescheiden door een hekwerk direct grenst aan het douaneterrein
- Het platform bij de vliegtuigen

De situatie bij het laatste punt is na het onderzoek verbeterd. Het gehele platform is tegenwoordig uitgerust met een Closed-circuit television (CCTV).

Kortom, de beveiliging is nog onvoldoende. Dit is een belangrijk aandachtspunt voor bedrijven en luchtvaart. Een aantal mogelijkheden ligt voor de hand. Een ervan is de beveiliging van randwegen rondom Schiphol. Verder is de brancheorganisatie Air Cargo Nederland (ACN) een programma gestart om het aantal vrachtdiefstallen te beperken en de veiligheid te bevorderen. Als onderdeel van dit veiligheidsprogramma heeft ACN een certificaat ontwikkeld waarmee spelers in de sector een signaal kunnen geven dat veiligheid voor hen prioriteit heeft. Gecertificeerde deelnemers screnen bijvoorbeeld personeel op antecedenten. Hiermee wordt de veiligheid vergroot. Het is echter nog maar de vraag of diefstal door personeel wordt voorkomen. Dit kan beter worden aangepakt door bijvoorbeeld in- en uitgangscontroles van het personeel te laten plaatsvinden. Een ingrijpende maatregel, zeker, maar de veiligheid voor bedrijven en consumenten is ermee gediend.

*Amanda Rasch is werkzaam als consultant bij NEA.

Bronnen:

Amanda Rasch: Witte plekken in de luchtvrachtketen. Onderzoek naar plekken in de luchtvrachtketen waar criminele activiteiten plaats kunnen vinden. Scriptie, EUR, 2005
www.driversmag.com
www.eyefortransport.com

Rapport:
Organized theft of commerical vehicles and their loads in the European Union, NEA, april 2007