Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Op zoek naar de ideale haven

Havenbedrijf samen met studenten complexe problemen te lijf

Door dr. H.M. Post*

"Rotterdam zonder haven zou een dorp geweest zijn. Hoewel de stad veel te danken heeft aan de haven, is de stad meer dan de haven. Vroeger was de haven belangrijk voor de stad. De haven zorgde voor werkgelegenheid en daarom voor inkomsten. Nu wordt de stad steeds belangrijker voor de haven, heel simpel, vanwege goed opgeleid personeel."

Henk de Bruijn's werkgever, het Havenbedrijf Rotterdam, zet hoog in. De komende twintig jaar wil Rotterdam een kwaliteitshaven ontwikkelen: de haven wordt veelzijdig, duurzaam, snel en veilig, attractief, schoon en een kennishaven. In de komende jaren zal overal de vraag naar hoogopgeleid personeel toenemen. Aan de aanbodzijde is echter een tegenovergestelde tendens te zien. Nu is ongeveer achtentwintig procent van de beroepsbevolking hoogopgeleid, de verwachting is dat dit cijfer zal dalen tot zo'n twintig procent zijn in 2020. Het Havenbedrijf werkt daarom niet alleen samen met Rijk en Gemeente om zijn ambities te verwezenlijken, maar ook met de Hogeschool Rotterdam. Convergentiepunt van deze samenwerking is Henk de Bruijn, hoofd Corporate Development van het Havenbedrijf Rotterdam en sinds kort ook parttime lector 'Ideale Haven' aan de Hogeschool Rotterdam. Doel van zijn lectoraat is studenten te betrekken bij onderzoek rondom de vraagstukken van het Haven- en Industrie-Complex Rotterdam. Onderzoek naar vernieuwing wordt gestimuleerd en kennis over haventhema's wordt overgedragen.

Slimme arbeid
"In concurrentie zijn arbeid en onderwijs cruciale factoren. Voor het kunnen blijven concurreren met Hamburg en Antwerpen of Amsterdam is de factor slimme arbeid of te wel goed opgeleid personeel van doorslaggevend belang", zegt De Bruijn, iemand die bruist van energie en optimisme.
"Vanochtend waren de minister en staatsecretarissen van Onderwijs hier op werk bezoek. Het is duidelijk dat als we een Kennishaven willen zijn, we in onderwijs moeten investeren. Samenwerking en uitwisseling van programma's tussen onderwijs, ondernemen, overheid en onderzoek moeten gestimuleerd worden. Dit gebeurt in vier fases: kennismaken, kennis overdragen, kennis delen en kennis gebruiken. Wij willen hier een Mainport Innovation Center ontwikkelen en in Rotterdam zijn wat het Massachusetts Institute of Technology, het MIT, in Boston is. We werken samen met Deltalinqs, de federatie van Havenondernemersvereniging Rotterdam en de stichting Europoort-Botlek-Belangen. Deltalinqs richt zich op het versterken van de internationale concurrentiepositie en de duurzame ontwikkeling van het haven- en industriegebied en wil de beschikbaarheid en uitwisseling van strategische en operationele kennis tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven en kennisinstituten bevorderen. Dit laatste doen wij samen met hen. Dat doen we niet alleen via de Hogeschool Rotterdam, maar in de hele onderwijskolom: van basisschool via voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs tot aan de universiteit. In het haven- en industriegebied zal altijd de prioriteit bij het MBO liggen. Maar als iets in de totale kolom kan doorgroeien wordt het interessant. Iemand van de universiteit kan iets bedenken maar voordat dat echt een product kan worden heb je het HBO en MBO nodig."

Gemiddelde student kent haven niet
"Het Havenbedrijf werkt al lang samen met onderwijsinstellingen in de regio: De Technische Universiteit Delft, De Erasmus Universiteit, het Scheepvaart en Transport College, de Hogeschool Rotterdam en de ROC's. De haven trekt steeds meer naar het westen. We merken dat de gemiddelde student de haven niet meer kent, dat betekent dat we moeten zorgen dat de haven terugkomt in hun beleving. Nadeel voor ons is dat allochtone kinderen niet gestimuleerd worden technische vakken te kiezen, laat staan in de haven te gaan werken. Hun ouders ontvluchtten juist dit soort arbeid dat in hun tijd vaak zwaar en ellendig was.
Om mensen bij de haven te betrekken, hebben we drie manieren van kennismaken ontwikkeld.
1) Er is een educatief informatie centrum op de landtong van Rozenburg
2) Ieder jaar worden de wereldhavendagen georganiseerd. In het eerste weekend van september is het groot feest hier
3) Via TV Rijnmond verzorgen we programma's over de haven

Ik werk al veel samen met universiteiten, maar universiteiten verblijven in een wolkje, ze moeten nog neerdalen op aarde. Voor hen zou een leerstoel 'droomhaven' gepast zijn. De Hogeschool heeft dan 'ideale haven' en de ROC 'doe haven'. Maar we beginnen al bij het basisonderwijs. We leren daar de kinderen met allerlei toeters en bellen hoe leuk techniek is. We moeten de haven bekendheid geven want onbekend maakt onbemind. Bij Schiphol heeft men vaak positieve associaties, vakantie en avontuur, bij de haven is dat niet zo. Terwijl toch bij bijna alles wat je gebruikt, pen, papier, kleding, noem het, de haven betrokken is.
Ik geef regelmatig voorlichting aan studenten en dan vertel ik hun dat de haven een zeer interessant gebied is. Er zijn grote natuurgebieden en per vierkante kilometer staan in de haven meer bomen dan in de stad. En ik vertel dat op de Maasvlakte van die grote containerkranen staandie containers laden of lossen uit de zeeschepen. Daarin zitten mannen of vrouwen die maximaal tweeëndertig uur per week werken. Ze doen hun werk goed en geconcentreerd daar hoog boven, in de containerkraan. Ze verdienen meer dan de docenten van die studenten. Ik maak duidelijk dat het werken in de haven geen spierballenwerk meer is, -het werken in de horeca is zwaarder- en dat met name denken daar zeer belangrijke arbeid is.".

Makelaar en schakelaar
"Ik ben .constant bezig met de 'lange termijn' in dit Havenbedrijf. Ik ben betrokken bij de Economic Development Board, een soort buitenboordmotor van de gemeente. De EBB is een platform met ruim dertig opinieleiders uit het bedrijfsleven, onderwijs, wetenschap en cultuur die het college van B&W adviseert. De relatie haven-stad is voor mij een bekend werkterrein. Als mensen van de gemeente of van buiten iets willen weten over de haven komen ze bij mij. Ook ben ik bezig met politiek en kunst . Dus op een gegeven moment zei Jasper Tuytel, voorzitter van het College van Bestuur van de Hogeschool Rotterdam tegen mij: 'we moeten iets samen doen'. En ook Hans Smits, CEO van het Havenbedrijf zei: 'we moeten iets samen doen'. Zo komt het dat ik voor een dag per week wordt uitgeleend aan de Hogeschool. De Hogeschool hanteert het motto outside in, inside out. In het studieprogramma staat de dagelijkse praktijk centraal. Deskundigen uit het bedrijfsleven vertellen over hun ervaring, outside in dus. De studenten doen praktijkonderzoek en werken aan projecten die van concreet belang zijn voor haven en bedrijven, inside out.
Studenten die naar de Hogeschool gaan moeten hogeschoolbreed in hun eerste of tweede jaar met de haven te maken krijgen via excursies en projectjes. In ieder geval proberen wij bij drie instituten - de Hogeschool is een instelling voor HBO met zestig verschillende opleidingen verdeeld over verschillende instituten- , bij civiele techniek, bij economie en management en bij kunst, in het tweede of derde jaar 'haven' als vak in het curriculum te krijgen. Ik ga zelf lesgeven maar ben ook makelaar en schakelaar. Gastdocenten vanuit de haven en de bedrijven van de haven brengen hun ervaring naar de school. Studenten krijgen studiepunten voor het volgen van dit vak. De volgende stap is dat studenten bij het Havenbedrijf maar ook bij de bedrijven in de haven stage kunnen lopen en kunnen afstuderen op projecten. De laatste stap is dan dat de studenten trainee worden bij een bedrijf."

Van wetenschap naar praktijk
"Verder vind ik het erg belangrijk dat er meer ondernemers komen, het zou mooi zijn als we ondernemerschap zouden kunnen stimuleren. Op het RDM (Rotterdamse Droogdok Maatschappij) complex gaan we ondernemers de ruimte geven. Het gaat daar om ondernemers in innovatie. Zo is daar bijvoorbeeld het bedrijf Zero B.V gekomen, dat raceauto's maakt zonder CO2 emissie, en een bedrijf dat kunststofbruggen vervaardigt.
De Hogeschool heeft nu 28.000 leerlingen, dat zijn 28.000 hoofden en twee maal zoveel handen en voeten die je kunt gebruiken in je professionability. Die mensen maken en bedenken fantastische dingen en wij hebben ze hard nodig.
Met de TU Delft hebben we een samenwerkingsovereenkomst, het Port Research Center. Doel daarvan is het ontwikkelen en uitvoeren van innovatieve, strategische onderzoeksprojecten gericht op toepassing in het Rotterdamse haven- en industriegebied ter versterking van de internationale concurrentiepositie.
Aan de Erasmus Universiteit wordt binnenkort een hoogleraar Haveneconomie aangesteld. Verder is er het Academic Centre TransPORT, dit is een instituut voor toegepast, multidisciplinair wetenschappelijk onderzoek, specifiek voor de havensector. Het centrum verbindt hoogwaardig academisch onderzoek en onderwijs met de praktijkwereld in het industriële havencomplex. Het centrum bundelt de kennis van de Erasmus Universiteit en de TU Delft en heeft zijn basis in het bedrijfsleven.
Met de samenwerking van het Havenbedrijf en de Hogeschool en de universiteiten wordt er op allerlei manieren naar gestreefd dat abstracte wetenschap tot praktische wetenschap, tot toegepaste wetenschap wordt."

Durven dromen
"Ik heb mijn lectoraat 'Ideale Haven' genoemd. Voor de studenten zijn er een aantal primaire onderzoeksgebieden vastgesteld. Het eerste onderzoeksgebied is bereikbaarheid, bereikbaarheid, bereikbaarheid, naar de haven, binnen de haven en de haven uit. Aan de voorkant is de haven perfect ontsloten maar hoe zit het met de ontsluiting van het achterland? De politiek gelooft, het bedrijfsleven wil zien. De Betuwelijn zal zeker helpen.
Duurzaamheid is een tweede onderzoeksgebied. Duurzame ontwikkeling is een enorme zorg en behoeft veel zorg. De komende generaties moeten kunnen genieten van wat wij gemaakt hebben.Dan is er innovatie, van groot belang. Ontwikkelingen gaan snel. Het was 1966 toen de eerste container aankwam in Rotterdam. Onze haven wil niet alleen volume maar wil meer kwaliteit en kennisintensieve diensten aanbieden. Problemen op het gebied van groei, ruimte en concurrentie worden te complex voor standaardoplossingen. De slogan is: gezamenlijk maken we Rotterdam de slimste haven van de wereld.
De toekomst begint bij het opleiden van de jeugd. Ik vind dat je met jonge mensen moet durven dromen. Daarom heet mijn lectoraat ook 'Ideale Haven'. Je moet met hen een punt op de horizon durven zetten en zeggen daar gaan we naar streven. Maar wij moeten er voor zorgen dat de jeugd toekomst heeft."

* Hedda Maria Post is redacteur van BASIS