Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Column

Alleen die stem telt!

door drs. A. Zijdenbos*

De verkiezingen liggen al weer een tijdje achter ons. Het nieuws in de dagbladen is verschoven van beschouwingen en kritieken op (de resultaten van) peilingen naar speculaties over welke combinatie de komende vier jaar ons land gaat regeren. Meer dan ooit hebben deze peilingen aandacht gekregen in de media. Niet zo verwonderlijk want de media zijn er een belangrijke sponsor van. Voor een luttel bedrag krijgen zij hun publicatievoer van de marktonderzoekbureaus, in ruil voor wat publiciteit. Bureaus zijn maar wat trots wanneer hun naam in de media met een poll verbonden wordt.

De analyse van de laatste prognoses van Interview-NSS en Maurice de Hond leert, dat de prognoses voor 5 van de 7 grote partijen (van Christen Unie tot CDA) exact of in ieder geval binnen de statistische marges zijn afgegeven. Het moeilijkst bleken de partijen van de Arbeid en Vrijheid te voorspellen. De PvdA werd sterk over-, de PvdV sterk onderschat. Kan voor de PvdA of beter gezegd Wouter Bos nog als excuus gelden dat zijn performance tijdens het laatste verkiezingsdebat niet gewaardeerd werd, voor de partij van Geert Wilders kan dit argument nauwelijks worden aangevoerd. Hier doet zich een interessant verschijnsel voor.

Waarin verkiezingsonderzoek zich van vrijwel ieder ander onderzoek onderscheidt, is de toetsing. Komen de voorspellingen overeen met de werkelijke stemuitslag? Er is geen onderzoek waarbij zo direct en zo duidelijk kan worden gecontroleerd of de afgegeven voorspellingen correct zijn. Voor markt-, opinie- en beleidsonderzoekers had deze vraag dit keer nog een extra dimensie. Het ging er niet alleen om of de steekproef correct getrokken en herwogen was, maar ook of de door alle bureaus toegepaste internetondervraging een valide dataverzamelingsmethode is voor (verkiezings)onderzoek.

Eén van de argumenten om internetondervraging in te zetten is het feit dat vragen waarop anders een sociaal wenselijk antwoord kan worden verwacht, correcter en meer conform de waarheid worden beantwoord. Moet deze theorie worden herzien of doen alle Wilders-fans niet mee aan internetonderzoek? Stof voor nader onderzoek.

Kort voor de verkiezingen werd onderzoekend Nederland opgeschikt door het Zembla-programma waarin de kwaliteit van internetenquêtes aan de kaak werd gesteld. De uitkomsten waren inderdaad weinig bemoedigend. De laatste prognoses van de verkiezingspolls hebben dat beeld enigszins rechtgezet. Dat is goed voor het markt- en beleidsonderzoek. Het is ook goed voor het geschonden imago van internetondervraging.

Hoe zeer er echter ook getracht zal worden een zo goed mogelijke voorspelling af te geven, blijft staan dat bij verkiezingen de enige waarheid komt uit het stemhokje. Alleen die stem telt!

*André Zijdenbos is directeur van Stratus Marktonderzoek