Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Column: Regeldruk

door Prof.dr. P. van Hoesel*

Er is de laatste jaren veel te doen over de negatieve gevolgen van teveel regels en bureaucratie. Er wordt door de overheid al gewerkt aan terugdringing van bureaucratie, maar per saldo schiet het nog niet op. Want regels veranderen voortdurend en er verdwijnen wel regels maar er komen ook nieuwe bij. Dat zou je de wet van behoud van bureaucratie kunnen noemen.
Terugdringen van de bureaucratie vergt zwaardere ingrepen dan de overheid tot nu toe heeft aangedurfd. Politieke partijen hebben terugdringing van regels als doelstelling in hun programma’s staan, maar durven nog geen stevige consequenties aan. Welke basisprincipes zouden de grondslag kunnen vormen van een denk-beeldige Partij voor de Eenvoud die wel durf toont?

De doelstellingen van het beleid moeten fijnmazigheid zoveel mogelijk vermijden. Neem de talloze aftrekposten in de belastingwetgeving, dat maakt dit systeem geweldig ingewikkeld. Of neem de talloze subsidierege-lingen voor bedrijven gekoppeld aan evenzovele specifieke doelstellingen, die kun je beter vervangen door een algemene innovatiedoelstelling en een hieraan gekoppelde algemene subsidieregeling.
Wetten moeten gericht zijn op de beleidsdoelen en niet worden volgepompt met voorschriften hoe deze doelen bereikt moeten worden. De arbowetgeving zou moeten beschrijven welke veiligheidsniveaus gehaald moeten worden en geen detailvoorschriften uitvaardigen hoe veiligheid moet worden bereikt. Voor de milieuwetgeving geldt hetzelfde.
Bij aanvraagprocedures voor vergunningen of subsidies moet een omkeerregel worden toegepast. De aanvrager krijgt meteen de vergunning of subsidie. Als achteraf blijkt dat hij er niet voor in aanmerking komt, wordt de vergunning ingetrokken of moet de subsidie worden terugbetaald.
Het handhaven van regels moet grotendeels worden verlegd naar zelfhandhaving door burgers en bedrijven. Iedere burger heeft daarbij het recht om een toezichthouder te wijzen op situaties waarin deze zelfhandhaving niet werkt. Je ziet zoiets al in het geval van APV’s van gemeenten. Die worden nauwelijks actief gehandhaafd, dat zou ook ondoenlijk zijn. De gemeente komt pas in actie komt als een burger klaagt over een medeburger die een regel overtreedt. Een soortgelijke benadering kan ook bij andere regels worden toegepast.
De verhouding tussen hogere en lagere overheden moet worden gesaneerd. Regio’s en gemeenten moeten zelfbeschikking krijgen over de zaken waar zij over gaan en niet voortdurend worden lastig gevallen met rand-voorwaarden en toezicht vanuit hogere overheden. Dat veroorzaakt enorm veel bureaucratie, nog los van het feit dat het de armslag van lagere overheden verkleint.
Ook de verhouding tussen hogere overheden en instellingen van de publieke sector, zoals scholen, zorginstellingen, CWI’s, politiecorpsen, beheerders van infrastructuur, moet worden herzien. Het gaat daarbij om het herstellen van de autonomie van de professionals, door de regels en het toezicht daarop te beperken tot enkele hoofdzaken.
En tenslotte, elk nieuw beleid moet zich onderwerpen aan een eenvoudigheidstoets.

*Peter van Hoesel is directeur van Panteia