Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Het schemergebied van identiteit

Nu hoor je toch bij ons?

door dr. H.M. Post*

Sinds een aantal weken filmt Fouad Mourigh, hoofdrolspeler in Theo van Gogh’s film Cool,met een kleine camera in de Randstad het dagelijkse leven van overlast gevende jongeren. Wanneer hij in Dordrecht oude bekenden die de buurt onveilig maken filmt, verschijnen twee politie-agenten. De jongeren worden weggestuurd. “Waarvoor maak je die opnamen?" vraagt de oudste agent. “Voor mezelf”, zegt de cameraman. “Heb ik wat te doen, hang ik niet rond”. “Ik ken jou, toch, lang niet gezien hier. Ik heb je wel op tv gezien, jij hebt toch in de film van Theo gespeeld? Jij staat nu toch aan onze kant?”

“Ik zou nog steeds een grote crimineel kunnen worden. Ik ben slim en hard, kan lak hebben aan moraal en mijn gevoel uitschakelen. Ik bedoel, ik had ook een Mohammed B. kunnen zijn als mijn frustraties niet op hun juiste plaats waren gekomen. Ik had ook door kunnen draven en het geloof als excuus kunnen gebruiken om zulke daden te rechtvaardigen. Het zijn frustraties en irritaties die de motor achter B.’s gedrag zijn, niet het verdedigen van de islam. Als je de islam verdedigt denk je na over de consequenties. Moet je nu kijken na de moord op Theo…

In deze tijd worden de tegenstellingen tussen allochtonen en autochtonen constant belicht en uitvergroot, zeker in de media, hoe kan er sprake zijn van integratie? Eigenlijk passen we ons wel degelijk aan. Veel Marokkanen gaan studeren, veel zijn hoogopgeleid, snap je. De overeenkomst tussen allochtonen en autochtonen is dat we allemaal mensen zijn. Maar we zoeken altijd naar verschillen en aan die verschillen worden waardeoordelen geplakt. Dat gebeurt altijd. Vroeger had ik er al last van, ik voelde me achtergesteld. Ik reageerde daar fel op en dat leidde tot discussies maar ook tot fysiek geweld. Met argumenten kwam ik er niet, ze luisterden ook niet.

Als je veel dingen doorhebt brengt dat ook veel gevoelens met zich mee en die zoeken een uitweg. Ik kon daar niets mee. Toen ik twaalf was begon ik me af te zetten tegen alles en iedereen, vooral ook tegen mijn ouders. In die tijd was de scheiding van mijn ouders. Ik vergeet die dingen niet, al die slechte dingen zitten in mijn hoofd geprent. Het zijn foto’s met gevoelens.”

Volstrekte willekeur, absolute bullshit

Fouad Mourigh, geboren en getogen in Papendrecht, is kind van Marokkaanse ouders uit de Rif. In zijn puberteit hing hij met zijn vrienden rond op straat en werd uiteindelijk voor de geweldsdelicten die hij beging naar de strenge heropvoedingsschool Glen Mills gestuurd. In de film Cool die Theo van Gogh maakte over deze school speelde Fouad een hoofdrol. Van Gogh vond hem talentvol, ‘de Brad Pitt van de Nederlandse cinema’ blufte hij.

“Toen ik opgroeide, waren er al veel allochtone gezinnen in ons dorp. Ik werd niet nagekeken, wel geweigerd bij discotheken in de stad. Je moet vaste klant zijn, als je alleen bent moet je met een meisje zijn, als je met een meisje komt is het weer niet goed. Bij dezelfde discotheek word je de ene keer geweigerd en de andere keer toegelaten. Er is geen patroon. Het is me zelfs een keer op één avond overkomen. We waren met drie jongens, nette jongens, geen enkel probleem, we werden overal geweigerd. Toen kwam ik op het idee van kleren en brillen te ruilen. We werden toegelaten in de discotheek die ons daarvoor geweigerd had. Het is volstrekte willekeur, absolute bullshit. Als je in de horecagelegenheden geweigerd wordt, waar moet je dan je sociale contacten zoeken? Dan ben je out socialized, snap je? Op de werkvloer heb je veel minder kans, ook al ben je hoogopgeleid. Dat hoor ik van veel mensen die ik persoonlijk ken. Er is veel werkloosheid onder mijn vrienden en familie, allemaal mensen die nooit een vlieg kwaad hebben gedaan. Die moeten driehonderd sollicitatiebrieven de deur uit sturen voordat ze überhaupt iets horen en dan nog zijn het alleen weigeringen, dan begrijp ik dat je de hoop opgeeft en boos wordt.

Ben naar een christelijke middelbare school gegaan, maar in de tweede klas was ik niet meer te hanteren en werd eraf gestuurd. Ze hadden gelijk, er moeten natuurlijk regels zijn maar het was moeilijk om dat te beseffen als veertienjarige. Maar het was niet goed voor de andere mensen om concessies te doen aan mij, dan krijg je probleemescalatie. Ik werd onder toezicht gesteld. De school hield op, ik was nog wel leerplichtig maar dat werd traag afgehandeld. Maar goed, daarna ben ik nog één jaar naar school gegaan. Dat was helemaal een drama. Een school in Dordrecht was het, met tachtig procent allochtonen, en wat zal het zijn, met negenennegentig procent criminelen. Al het tuig zat daar, het was een gettoschool en een criminele leerschool. Ook daar ben ik van afgetrapt en de rest van de tijd heb ik op straat doorgebracht. Mijn ideeën over de toekomst toen waren alleen gericht op de criminaliteit. Materialisme en status zijn dan belangrijk. Ik wilde een grote boef worden, niet zo’n kleintje. Maar daar heb ik niets aan, ik ben niet iemand die slecht is geboren, ik ben niet de duivel himself. Ik heb er niets aan, ik ben gelovig en de islam keurt zulke dingen af. Het maakt niet uit hoeveel materialistische dingen ik bereik, hoeveel geld ik heb, wat voor mooie auto ik heb, hoeveel vriendinnen ik heb, je hebt daar nog steeds niets aan.”

Echte jihad

“Wat ongelooflijk moeilijk is, dat wanneer je binnenkomt op Glen Mills, alles wat je echt lief is van je wordt afgenomen. Van sigaretten tot paarse lievelingssokken tot het mogen zeggen wat je wilt, identiteit wordt je afgenomen. De Fouad die er was mag er niet meer zijn. Het is eigenlijk wel goed maar ook heel klote. Om gedragsverandering teweeg te brengen bij de jongens worden conflicten uitgelokt en van daaruit gaat de leraar te werk. Het geloof doet niet mee op die school. Dat gaat in tegen de cultuur daar. Als je een geheel wilt vormen moet je vooral geen groepjes vormen en dat gebeurt wanneer mensen hun geloof belijden. Alles wat buiten de groep valt wordt bestempeld als subgroep en dat is negatief. Ik heb er geleerd om naar mensen te luisteren, echt, snap je, ik heb leren samenwerken en afgeleerd mensen meteen te beoordelen.

De meeste jongens doen het goed, er zijn er maar weinigen die steeds weer terugvallen en degraderen in status. Er zijn heel talentvolle jongens daar, drummers bijvoorbeeld en als je vraagt waar ze het hebben geleerd zeggen ze, ‘van zelf’. Niks opleiding of conservatorium. Er zijn ook zeer intelligente jongens met een doordachte visie op het leven. Na Glen Mills weer op eigen benen staan is het moeilijkste wat er is. Er is nabegeleiding zolang je wilt, maar de eerste zes maanden komt er in ieder geval wekelijks iemand van Glen Mills bij je langs. Buiten word je weer blootgesteld aan alle slechte dingen, het is strijden tegen jezelf, dat is echte jihad. Wat een mens eigenlijk doet is zijn winst en verlies berekenen, korte termijn effecten af te zetten tegen lange termijn effecten, daarom zocht ik naar werk en ging niet weer de criminaliteit in.”

Radicale islam

“Wanneer je je denken gaat ontwikkelen, ga je of de islam voor jezelf veroveren of je gaat je ertegen afzetten. Ook al ben je onwetend en heb je je nog nooit in het geloof verdiept, toch heb je al een beeld van de Koran gecreëerd. Zodra je dat boek opendoet en gaat lezen vorm je je eigen islam. Als ik over Mohammed B. mag oordelen: ik vind hem losstaan van de islam, ook omdat ik een andere interpretatie heb van de islam. Ik vind zijn daad absoluut te verafschuwen. Als je nu kijkt naar de imams die radicaal genoemd worden in Nederland, zij allen keuren wat Mohammed B. deed af. Niemand die zegt ‘dat heb je goed gedaan’. Waar heeft hij het allemaal geleerd, in de Al Taweed Moskee? Volgens de media is hij daar volgepompt met al die negatieve dingen. Dat is allemaal bullshit, ik geloof er geen barst van. Het gaat veel te ver al die betogen van ‘dat zou er de oorzaak van kunnen zijn’. Het is juist de bedoeling zo angst en onrust te zaaien. Waar het volgens mij mee te maken heeft, is dat die gozer in Nederland geboren en getogen, vroeger ook een gewone jongen is geweest. Maar ik begrijp het wel als je lang genoeg opgekropte woede hebt, kan iets onnozels al aanleiding zijn tot het uit de hand laten lopen van reacties. Iemand stoot jou aan jij stoot terug en als er dan een groep is die toekijkt en je hebt een pistool bij je dan schiet je in de stress van het moment. Het heeft niets met de islam te maken.”

Een beetje fris

“Ik ben nu zelf bezig mensen te filmen. Ik persoonlijk wil niets weten, vraag hen niets, ik ken de schijnantwoorden al. Ik wil een bepaald beeld neerzetten. Ik wil beelden die de normale media niet krijgen met hun cameraploeg en grote camera’s. Ik richt me vooral op de jeugd want die moet nog oud worden. Ik hou niet van Marokkanen en Turken die klagen over hier. Denk een beetje fris na, dan weet je dat het hier beter is dan daar in de bergen.

We zijn hier niet voor niets heen gekomen. Nederlanders moeten ook niet zeuren, want het zijn de ondernemende mensen die hier gekomen zijn. Zeuren, zeuren, zeuren is vaak de oorzaak van haat.”

* Hedda Maria Post is redacteur van BASIS