Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Column

Mobiliteit

door prof.dr. P. van Hoesel*

Mobiliteit is een veelbesproken onderwerp, waarschijnlijk omdat er zo weinig vooruitgang wordt geboekt. We hebben inmiddels een fris ogende, optimistische minister en dat stemt hoopvol, ondanks de tegenvallers die hij in zijn eerste halfjaar moest incasseren (A4, A73, HSL, Betuwelijn).

Hoe zou de regering uit de impasse kunnen komen?

De naïeve suggesties van een columnist worden door een minister hoogstens met een zucht bekeken, neem ik aan, want hij zit in een ingewikkeld parket waar een columnist geen last van heeft. Daarom enkele suggesties om uit dat parket te geraken. Als die ook naïef blijken te zijn, geef ik het op.

Verbetering van infrastructuur loopt vast in allerlei procedures. De regering zou gebaat zijn met een wet die een ontsnappingsroute mogelijk maakt, wanneer bestaande regels belangrijke beleidsdoelen blokkeren. Omdat het maatschappelijke belang van het geblokkeerde beleidsdoel keihard moet worden aangetoond, vraagt zo’n wet om een parlementair besluit met tweederde meerderheid, elke keer dat hij wordt toegepast.

Er is al eens voor een ontsnappingsroute gekozen, toen er een noodwet voor de grote rivieren werd aangenomen. Het gaat mij nu om een ontsnappingswet met een structurele werking, die van pas kan komen op alle beleidsterreinen.

Probleem is waarschijnlijk dat daarmee Europese regels niet opzijgezet kunnen worden, maar veel hinder zit in Nederlandse regels en wellicht kan er later in Europees verband ook zo’n ontsnappingswet komen.

Veel belemmeringen voor het ontwikkelen van infrastructuur komen voort uit milieuproblemen. De aanpak van milieuproblemen gebeurt nog steeds halfzacht. Harde verplichtingen opleggen is veel effectiever dan subsidies of belastingen. Gewoon roetfilters op oudere diesels verplichten, auto’s met een te hoog verbruik verbieden, geluidsarme banden verplichten en dergelijke.

Europa moet dit niet willen tegenhouden. Men moet ons niet opzadelen met regels die verlammend werken op het bereiken van beleidsdoelen op aanpalende terreinen. Bijvoorbeeld marktwerkingsregels moeten door een lidstaat (tijdelijk) terzijde kunnen worden gesteld, als zulke regels milieudoelen ernstig schaden.

De financiering van infrastructuur wordt belemmerd doordat het Rijk investeringen niet mag afschrijven. Daardoor is het nagenoeg onmogelijk mega-investeringen te doen zoals bijvoorbeeld een metronet in de Randstad, dat wellicht 100 mrd. zou gaan kosten maar wel echt zou helpen.

Misschien kan het Rijk infrastructuur leasen van private partijen; dan kan zo’n bedrag over pakweg 30 jaar worden uitgesmeerd. Of geef gemeenten een hogere uitkering, met de verplichting te investeren in infrastructuur. Of bepleit op Europees niveau een uitzondering voor mega-investeringen, waarvan aantoonbaar is dat er voldoende baten binnenkomen via tarieven en belastingen.

Er moet een hoop geld kunnen worden uitgegeven om een inhaalslag te maken, zoals in de periode van wederopbouw en Deltawerken.

Het is waar dat betere infrastructuur mobiliteit uitlokt. De conclusie om dan maar niets te doen staat haaks op de wens om onze economische positie te handhaven. De discussie over beperking van de mobiliteit moet pas worden gevoerd na een forse inhaalslag, want de huidige infrastructuur is hoogstens gericht op het behoeftenniveau van de jaren 70. Vervolgens kan de mobiliteit worden ingedamd via het prijsmechanisme en het stimuleren van thuiswerken.

*Peter van Hoesel is directievoorzitter van Panteia