Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Worldnet

Vrachtstromen werldwijd in kaart

Globalisering en groeiende handelsstromen hebben grote gevolgen voor de wereldwijde transportbewegingen. Het is cruciaal voor nationale overheden en de Europese Unie goed inzicht te hebben in deze ontwikkelingen om hun beleid hier adequaat op af te kunnen stemmen.

door S. Newton Msc*

Traditioneel was de EU sterk gericht op het vervoer binnen de Europese lidstaten; het beleid werd hierop afgestemd. Echter, de focus wordt steeds meer globaal. Het project 'Worldnet' is hiervan een goed voorbeeld. Worldnet is een Europees onderzoeksproject dat de internationale goederenstromen en netwerken in kaart brengt. Dit is essentieel om inzicht te krijgen in de huidige situatie, maar ook om de bestaande transportmodellen betere voorspellingen te laten maken. Dit inzicht en goede voorspellingen zorgen ervoor dat beleid gebaseerd kan worden op recente wereldwijde data. Hierrdoor kan beter rekening worden gehouden met de internationale globaliseringtendens.

In de White Paper European transport policy for 2010: Time to decide heeft de Europese Unie een aantal jaren geleden het transportbeleid gepresenteerd. De White Paper vraagt nadrukkelijk aandacht voor de beheersing van de globalisering van transport. De aandacht is het gevolg van de uitbreiding van de Europese Unie, maar komt ook voort uit de wens dat Europa effectief opereert op de wereldwijde markt en de kansen benut die de groeiende handel biedt. Het Europese onderzoek concentreerde zich tot nu toe vooral op multimodaal vervoer en op de bestaande netwerken binnen de Europese Unie. Maar er blijkt behoefte aan een uitbreiding van de scope en aan meer kennis over internationale transportbewegingen, zodat beleid hierop beter kan inspelen.
Het project Worldnet, dat door NEA wordt gecoördineerd, brengt dus wereldwijde goederenstromen en netwerken voor wegen, spoor, luchtvaart en maritiemvervoer in kaart. De informatie die wordt verzameld is (indirect) van groot belang voor het Europese transportbeleid.

Worldnet
Worldnet is een onderdeel van een grotere reeks projecten waarin data en modellen voor het transport in Europa worden ontwikkeld en toegepast. Worldnet bouwt voort op resultaten van projecten die eerder zijn uitgevoerd. Het levert een belangrijke uitbreiding en vernieuwing van beschikbare data over goederenstromen op herkomst- en bestemmingsniveau. De geografische scope is aanzienlijk verbreed waardoor nu ook stromen tussen de 25 EU-landen en de rest van de wereld uitgebreid worden meegenomen. Stromen tussen Europese landen waren al beschikbaar en worden in Worldnet alleen vernieuwd (basisjaar 2006). Gegevens tussen niet-EU-landen worden niet verzameld.

Het geografische detailniveau van de data verschilt. Voor landen van de Europese Unie is dit regionaal, NUTS 3. In Nederland is dat COROP. (NUTS is de statistische verdeling van EU-lidstaten in deelgebieden, namelijk landsdelen, provincies en COROP. Het NUTS 3-niveau is verdeeld in COROP-gebieden oftewel regio's). Buiten de EU is het meestal per land ingedeeld. Voor enkele grote niet-Europese landen, zoals China, de Verenigde Staten, India en Brazilië, is echter iets meer detailniveau aangebracht door additionele data te verzamelen. Dit is gebeurd met het doel de vrachtstromen tussen bepaalde havens in kaart te brengen, en de kwaliteit van de data voor zeevervoer en luchtvracht te verbeteren.
Worldnet richt zich niet alleen op unimodaal vervoer, maar ook op intermodaal vervoer. Dit betreft herkomst-bestemmingsrelaties waarbij verschillende modaliteiten worden gebruikt en dus overslag plaatsvindt. Bijvoorbeeld, vanuit herkomst eerst vervoer over zee, dan overslag, dan vervoer via binnenvaart, dan wederom overslag en tot slot vervoer over de weg naar de eindbestemming. Hiervoor is een nieuwe methodiek ontwikkeld. In voorgaande onderzoeken werd de nauwkeurigheid van de intermodale gegevens negatief beïnvloed door beperkte beschikbaarheid en consistentie van gegevens. Binnen Worldnet is ervoor gekozen dit aspect te verbeteren door modelmatig handelsstromen en netwerkgegevens toe te wijzen aan multimodale routes.

Uitwisseling van data
De bestaande gegevens voor transportinfrastructuur zoals snelwegen, spoorlijnen, vaarwegen en andere, worden door Worldnet uitgebreid met gegevens voor de omliggende regio's. Elke modaliteit wordt hierbij apart in kaart gebracht. Wegen en spoorlijnen naar Noord-Afrika, het Midden-Oosten, Oost-Europa, en Centraal-Azië (tot in China) worden opgenomen in een database. Vluchtschema's worden gebruikt om het luchtvaartnetwerk in kaart te brengen. Het maritieme netwerk wordt ten slotte bepaald aan de hand van havengegevens, overgeslagen goederen en capaciteiten. Verder worden werbindingen tussen de netwerken gelegd zodat het mogelijk is de eerder genoemde multimodale netwerken mee te nemen.
Men kan zich voorstellen dat het een ambitieuze klus is al deze informatie te verzamelen. Natuurlijk was al veel informatie beschikbaar uit eerdere projecten waar de verschillende partners en NEA aan hebben gewerkt. Interessant is echter ook te vermelden dat Worldnet intensief contact zoekt met diverse overheden en overige organisaties buiten Europa. Enerzijds om toegang tot databronnen te verkrijgen (zoals over goederenstromen buiten EU landen), en anderzijds ook door overheden en organisaties toegang te geven tot Europese data. Dit platform kan ook in de toekomst nuttig gebruikt worden in vervolgprojecten.

Toepassingen
De Worldnetresultaten zijn belangrijk voor het actualiseren van het Europese transportmodel Transtools, dat regelmatig door de Commissie wordt toegepast voor bijvoorbeeld toekomstvoorspellingen of beleidsevaluaties. Op Europees niveau berekent het model Transtools de goederen- en personenvervoerstromen tot 2030 op het gehele, multimodale, Europese netwerk. Tot op heden zijn hiervoor vrachtgegevens van het jaar 2000 gebruikt. Door Worldnet komen data beschikbaar voor 2006. Tevens is er sprake van een uitbreiding door ook luchtvracht en internationale containerstromen mee te nemen. Ook het infrastructuurnetwerk is uitgebreid, zoals eerder aangegeven.

Maar de resultaten bieden meer dan alleen invoer voor Transtools. Zo zijn de gegevens al gebruikt in een aantal uiteenlopende studies. Voor een Brits adviesbureau heeft NEA bijvoorbeeld de goederenstromen die potentieel per pallet kunnen worden vervoerd nader bestudeerd. Ook zijn de gegevens ingezet om de maritieme stromen tussen de landen rond de Zwarte Zee in beeld te brengen. Een ander voorbeeld is, dat de gegevens zijn gebruikt bij een studie naar het goederenvervoer via de Alpen. Naast deze voorbeelden zijn er uiteraard talloze andere toepassingen mogelijk.

Toekomst
Gedegen beleidsadvies begint vaak met de beschikbaarheid van kwalitatief goede data, tenslotte is meten weten. Worldnet levert een bijdrage aan de kennis op het gebied van het goederenvervoer door een stap verder te gaan en ook de goederenbewegingen buiten Europa (en relevant voor de ontwikkelingen binnen Europa) in kaart te brengen. Met behulp van deze data en toepassingen in transportmodellen kan de Europese Commissie beter inzicht verkrijgen in de gevolgen van globalisatie en toenemende handel tussen de verschillende regio's in de wereld. Overigens is Worldnet geen eindstation in het onderzoek. Er zijn intussen weer nieuwe initiatieven vanuit de EU om vervolgstappen te zetten. Aanzetten hiervoor zijn inmiddels gegeven via het zogenaamde 7e Kader Raamwerk Programma.

* Sean Newton is senior consultant voor NEA Transportonderzoek en -opleiding en projectleider van Worldnet.

Om meer te weten te komen over Worldnet kan men terecht op de website www.worldnetproject.eu .