Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Wij weten hoeveel batterijen u heeft...

Meer dan u denkt!
Door dr R. H. Hoevenagel, A. Zijdenbos en F.J. de Buck*

"Zeg ons de samenstelling van uw huishouden en wij geven u een betrouwbare schatting van het aantal batterijen dat u in huis heeft." Na innovatief marktonderzoek durven de auteurs van dit artikel deze uitspraak te doen.

Maakt u deel uit van een gezin met kinderen (jong of oud), dan zal een grondige inventarisatie van het aantal batterijen in uw woning naar verwachting uitkomen op 150. Bent u echter alleenstaand, dan mag u na inventarisatie een stapel van 65 batterijen op uw eettafel verwachten. Een huishouden zonder kinderen komt uit op 89 batterijen. Voor velen zijn dit aantallen die niet stroken met de eigen perceptie. Ongeloof is dan ook de eerste reactie. Een snelle, veelal met de vingers uitgevoerde, inventarisatie van degene aan wie dit aantal wordt voorgelegd, komt meestal uit op een hoeveelheid van 20 tot 25 batterijen.

Hieronder leest u waarop ze dit oordeel baseren
Stichting Batterijen (Stibat) is de organisatie die de inzamelactiviteiten voor lege batterijen in Nederland coördineert. Zij doet dit in het kader van een nieuwe wettelijke regeling die dit jaar van kracht is geworden als vervolg op een wettelijke regeling van 1995 die voorschrijft dat gebruikte batterijen ingezameld en gerecycled moeten worden. Stibat ontwikkelt diverse activiteiten om iedereen te informeren over het hoe en waarom van de inzameling van lege batterijen en te stimuleren om ze in te leveren. Velen kennen inmiddels de campagnes van de Stibat met als slogan 'Lege batterijen? Lever ze in en WIN!'

Rond 2003 ontstond het vermoeden dat er weliswaar heel veel batterijen werden ingeleverd, maar dat er nog veel lege batterijen in de Nederlandse huishoudens aanwezig moesten zijn zonder dat men daar het flauwste benul van had. Confrontatie van de verkoopcijfers van batterijen met de hoeveelheden voor recycling aangeboden batterijen leerde dat er een stuwmeer aan batterijen was van ruim 25.000 ton en dat dit ieder jaar met ca. 3.000 ton toenam. Al met al kon worden verondersteld dat in een doorsnee Nederlands huishouden tussen de 100 en 120 batterijen aanwezig zijn. Deze veronderstelling strookte in het geheel niet met de antwoorden op de in diverse enquêtes gestelde vraag 'hoeveel batterijen - leeg, gebruikt of ongebruikt - zijn er naar uw inschatting in huis?' Uit al deze onderzoeken, ongeacht het bureau dat het uitvoerde, kwam een gemiddeld aantal van tussen de 20 en 25 batterijen naar voren.

Deze discrepantie was voor Stibat aanleiding om Stratus te verzoeken een betrouwbare methode te bedenken om op relatief eenvoudige wijze achter het aantal aanwezige batterijen in huishoudens te komen. De grote uitdaging hierbij was de respondenten zodanig te helpen dat er zo min mogelijk batterijen vergeten zouden worden. Dit artikel gaat in op de wijze waarop Stratus deze vraag van Stibat heeft opgepakt.

Inventarisatie via een invulboekje
De methode blinkt uit door eenvoud. In plaats van een uitgebreide inventarisatie waarbij op zolders gesnuffeld zou moeten worden, laden en kasten moeten worden opengetrokken of andere moeilijke toeren uitgehaald, is een fraai vormgegeven 'invulboek' samengesteld met vrijwel alle huishoudelijke apparaten waarin zich batterijen bevinden. Het eerste onderzoek naar de hoeveelheid batterijen in huishoudens heeft plaatsgevonden in 2003, een update hiervan was in 2006. De respondent hoeft alleen maar aan te kruisen hoeveel van dergelijke apparaten er in huis zijn; dus hoeveel horloges met batterijen, hoeveel reiswekkers, hoeveel afstandsbedieningen, hoeveel mobiele telefoons, et cetera.

Om het invullen zo gemakkelijk mogelijk te maken zijn de huishoudelijke apparaten ingedeeld in 14 categorieën, te weten: apparaten die te maken hadden met tijd, bellen, kijken en luisteren, foto, film en video, persoonlijke verzorging, medische apparatuur, het bureau, licht, klussen en tuinieren, bewegen en auto, veiligheid, keuken, speelgoed, comfort en diversen. De lijst van het onderzoek in 2006 bestond uit 123 huishoudelijke apparaten. Bij elk apparaat is in het boekje de mogelijkheid om ook aan te geven hoeveel apparaten daarvan niet meer in gebruik zijn. Het is namelijk bekend dat de batterijen in de meeste gevallen daar nog inzitten. Op het eind is gevraagd naar het aantal lege batterijen en het aantal nieuwe batterijen in het huishouden.

Essentieel is dat het invulboekje er fraai uitziet. Dit zorgt ervoor dat het 'gewoon leuk' is om het boekje in te vullen, niet alleen vanwege de gadget en de beloning (een Irisbon ter waarde van € 7,50) die men er voor kreeg. Aan de vormgeving is daarom veel aandacht besteed. Als voorbeeld staat hieronder de bladzijde uit het invulboekje over het bureau, licht en klussen en tuinieren.

De dataverzameling
Het onderzoek is in 2003 en 2006 als volgt uitgevoerd. Allereerst is een landelijk representatieve steekproef van ca. 1.500 huishoudens telefonisch ondervraagd. In dit zogeheten intakegesprek zijn naast de vraag of men aan het feitelijke onderzoek - de invulling van het boekje - wilde deelnemen, ook vragen gesteld over de algemene houding ten opzichte van milieu, wat men weet en hoe men denkt over het inzamelen van batterijen en de vraag over hoeveel batterijen (in gebruik, ongebruikt en leeg) er naar schatting in het huishouden aanwezig zijn. Uit deze laatste vraag kwam het bekende aantal van 20 tot 25 batterijen naar voren.

Aan het eind van het telefonische interview, zegde ongeveer 70% van de respondenten toe aan de inventarisatie deel te nemen en iets meer dan 70% van deze toezeggers heeft ook daadwerkelijk meegedaan. In totaal heeft dus ongeveer de helft van de deelnemers aan de telefonische enquête het invulboekje geheel ingevuld en opgestuurd. Dit is een hoog percentage. Gelet op de vele positieve reacties, kan dit vooral worden toegeschreven aan de fraaie vormgeving van het boekje. 'Wat leuk om het in te vullen' en 'ik wist niet dat we zoveel batterijen in huis hadden' zijn veel gehoorde reacties. Wanneer het de respondent gemakkelijk en naar de zin wordt gemaakt, komt dit de respons dus zeer ten goede.

Degenen die wel aan de intake maar niet aan de inventarisatie hebben meegewerkt, staan relatief negatief ten opzichte van het milieu en de inzameling van lege batterijen. Zij gooien hun batterijen ook vaker gewoon weg. Op deze domeinspecifieke non-respons is achteraf gecorrigeerd.

Resultaten
In 2006 waren in een Nederlands huishouden gemiddeld 97 batterijen aanwezig. Dit aantal ligt veel meer in lijn met de macrogegevens dan het aantal van 20 tot 25 batterijen uit telefonische enquêtes. In 2003 werden gemiddeld 71 batterijen gerapporteerd. De toename van ruim 35% komt enerzijds doordat er steeds meer apparaten worden gekocht waar batterijen in zitten. Een andere oorzaak is het feit dat het aantal onderscheiden apparaten in het invulboekje (mede door de ontwikkelingen op de elektronicamarkt) is toegenomen van 106 in 2003 tot 123 in 2006. De toename is ook in lijn met de eerder geuite veronderstelling dat het stuwmeer aan batterijen jaarlijks met 3.000 ton toeneemt. Er lijkt zich een verbatterijrisering van de Nederlandse samenleving te hebben voorgedaan.

Zowel in 2003 als 2006 bevindt bijna 70% van de aanwezige batterijen zich in in gebruik zijnde apparaten, ruim 10% ligt los op voorraad en circa 20% zit in niet meer in gebruik zijnde apparaten of is leeg en ligt klaar om te worden gerecycled (of weggegooid).

*Ruud Hoevenagel is senior-onderzoeker en Andre zijdenbos directeur bij Stratus, Frans de Buck is marketing manager bij Stibat