Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

Column

Overheidsbeleid kan schade berokkenen aan de samenleving

Juist in een tijd dat crisismanagement bij de overheid voorop staat, is het nodig te waarschuwen voor het feit dat er nog steeds onvoldoende aandacht is voor slecht werkend, onnodig complex of per saldo soms zelfs schadelijk overheidsbeleid. Een paar voorbeelden.

Ondanks de goede bedoelingen van activerend arbeidsmarktbeleid en het vele geld dat daaraan wordt besteed, zitten nog steeds grote aantallen mensen gevangen in een uitkeringssituatie en zijn daarnaast veel mensen zonder uitkering min of meer onbereikbaar voor de arbeidsmarkt, terwijl uit allerlei onderzoek duidelijk naar voren komt hoe dat zou effectief kunnen worden aangepakt.
Ondanks de lessen die de kredietcrisis ons heeft geleerd wordt nog steeds geen enkele maatregel genomen om schadelijk speculatief gedrag van allerlei beleggers aan banden te leggen, terwijl er van allerlei kanten voorstellen worden gedaan hoe je dat effectief zou kunnen aanpakken.
Ondanks de matige tot soms ronduit slechte ervaringen met privatiseringen van (semi)-publieke taken is er nog steeds geen wetgeving die de status van nutsbedrijven dan wel maatschappelijke ondernemingen goed regelt, terwijl diverse politieke partijen daar heldere ideeën over hebben.
Ondanks de belachelijk hoge complexiteit van ons belastingstelsel, wat met name voor bedrijven veel kosten met zich meebrengt en wat eerder tot een onrechtvaardige dan een rechtvaardige lastenverdeling leidt, wordt er nog steeds nauwelijks aandacht besteed aan vereenvoudiging, terwijl fiscalisten daar goede voorstellen voor hebben gedaan.
Ondanks het enorme belang van energiebesparing en duurzame energiebronnen is er nog steeds geen doorslaggevend beleid om op afzienbare termijn forse verbeteringen te kunnen bereiken, terwijl daarvoor meer dan voldoende voorstellen zijn gedaan, onder meer door wetenschappers en door diverse politieke partijen.
Ondanks vele inspanningen om de kosten van de zorg te beheersen wordt er nog steeds erg veel geld verspild in die sector, waarbij de regels somtijds zelfs extra kosten veroorzaken, terwijl er talloze voorbeelden in dezelfde sector te vinden zijn van efficiënte besteding van middelen.
Ondanks de veelbesproken kloof tussen burgers en overheid lukt het nog steeds nauwelijks om tot een omkering van de beleidsketen te komen, waarbij het beleid bottom-up in plaats van top down wordt ontwikkeld, terwijl er vele prachtige voorbeelden hiervan te vinden zijn, zowel in het binnenland als in het buitenland.
Ondanks het feit dat de politiek telkenmale merkt minder goede of zelfs helemaal verkeerde beleidsmaatregelen te hebben genomen, wordt er nog steeds niet systematisch gewerkt met behoorlijke ex ante evaluaties, terwijl wetenschappers heel duidelijk laten zien hoe je zulke evaluaties vorm kunt geven.

Bestuurskundigen bieden duidelijke verklaringen voor de oorzaken van deze gebreken in het overheidsbeleid. Die verklaringen zijn er vooral in gelegen dat de politiek slechts in beperkte mate werkt volgens het rationele beleidsmodel.
Ideologie, elkaar geen succes gunnen, de invloed van lobbyisten, de invloed van pers en media, maatschappelijke actie, de pechfactor, gebrek aan lef, angst voor verandering, gerichtheid op de korte termijn, dat alles kan in de weg zitten om tot optimaal beleid te ko-men. Moet dit soort politiek door de samenleving gesteund blijven worden of zou er onderhand behoefte zijn aan politieke partijen die de nadruk durven te leggen op rationeel beleid?
Als de kwaliteit van het overheidsbeleid niet op vele gebieden substantieel wordt verbeterd, kan elke burger makkelijk bedenken met welke volgende crises hij in het komende decennium zal worden opgezadeld.

Peter van Hoesel is Algemeen directeur van Panteia