Redactieadres:

Panteia B.V.

Postbus 7001

2701 AA Zoetermeer

T: 079 - 322 22 00

F: 079 - 343 01 01

E: redactie@panteia.nl

• Sign In

In de emotie van een scheiding zijn kinderen de dupe

Hoe ouders en kinderen een scheiding beleven

Ieder jaar stranden in Nederland gemiddeld 35.000 huwelijken en 60.000 samenwoonrelaties. Hierbij zijn 70.000 kinderen betrokken. In de nieuwste SIRE-campagne wordt aandacht gevraagd voor de problemen die kinderen kunnen ondervinden als gevolg van een scheiding. Stratus Marktonderzoek legde hiervoor de basis met een onderzoek naar de beleving van ouders en kinderen tijdens en na de scheiding.

Door: dr. R. Hoevenagel*

Elke jaar voert een van de leden van de MOA, de brancheorganisatie van marktonderzoekbureaus, voor SIRE kosteloos een campagnemeting uit. Dit jaar deed Stratus dat en stelde PanelClix haar online-panel om niet ter beschikking. Eind maart is via internet een vragenlijst uitgezet onder Nederlanders tussen de 18 en 75 jaar. In totaal deden 255 gescheiden ouders met kinderen en 113 kinderen van gescheiden ouders mee aan het onderzoek. De resultaten van het onderzoek zijn gepresenteerd bij de start van de campagne.

Het thema van de campagne is: Wat je zegt tijdens een scheiding kan een kind voor altijd tekenen. Met de campagne wil SIRE ouders bewust maken van de consequenties van een scheiding voor hun kinderen, en helpen om een scheiding vanuit het oogpunt van de kinderen goed te laten verlopen. Op de website van SIRE is de campagne te zien.

Vanuit de ouders bezien
Uit het onderzoek blijkt dat een kwart van de gescheiden ouders met kinderen vindt dat hun kinderen in sterke mate nadelige gevolgen hebben ondervonden van de scheiding. Moeders vellen dit oordeel vaker dan vaders. Op de vraag of hun kinderen momenteel nog nadelige gevolgen ondervinden van de scheiding, geeft 15 procent als antwoord vaak en 35 procent af en toe.

Opvallend is dat bijna twee derde van de gescheiden ouders met kinderen zegt dat ze - terugkijkend op hun scheiding - geen dingen zien die ze, als het gaat om hun kinderen, anders hadden willen doen. Dit lijkt te bevestigen dat een meerderheid van de ouders zich niet bewust is van hun invloed op de gevolgen van een scheiding voor een kind. Aan de ouders die de zaken wel anders hadden willen aanpakken, is gevraagd hiervan voorbeelden te geven. Onder andere werden genoemd:

- "Normaal uit elkaar gaan, zodat beide ouders betrokken blijven bij de opvoeding."
- "Ik had betere afspraken moeten maken in het begin van de scheiding."
- "Duidelijker zijn dat we beiden wilden scheiden - ook al was het niet zo - maar niet de schuld teveel bij een persoon leggen."
- "Direct de kinderen op de allereerste plaats zetten, wat wel de bedoeling was maar er helaas niet altijd van kwam."
Vanuit de kinderen bezien
Ook aan de (inmiddels volwassen) kinderen van gescheiden ouders zijn enkele vragen gesteld over de scheiding van hun ouders. Eén op de drie kinderen zegt tijdens de scheiding in sterke mate nadelige gevolgen te hebben ondervonden. Op de vraag of men momenteel nog nadelige gevolgen ondervindt, antwoordt tien procent vaak en 27 procent af en toe. Vooral kinderen die ten tijde van de scheiding jonger dan 13 jaar waren, hebben in sterke mate nadelige gevolgen aan de scheiding overgehouden. Kinderen die ten tijde van de scheiding jonger dan zes jaar waren, hebben het vaakst nu nog last van de scheiding.

Aan de kinderen van gescheiden ouders is gevraagd welke nadelige gevolgen ze van de scheiding hebben ondervonden. Typerende gevolgen zijn:

- "Verwijten van ouder naar ouder, waar je tussen zit."
- "Geen contact meer met moeder, wat voor mij een zegen is maar voor mijn kinderen niet altijd even leuk."
- "Ik heb mijn vader daarna nog maar drie keer gezien, omdat hij niet meer naar ons omkeek om mijn moeder te straffen. Dat waren zijn woorden."
- "Het gemis van een normaal gezin en zelf weinig vertrouwen in een relatie."
- "Dat eigenlijk niemand echt om je geeft en ruzie maken over jou, om de ander pijn te doen."

Ouders zijn relatief optimistisch over de kortetermijneffecten van een scheiding en relatief pessimistisch over de langetermijneffecten. De kinderen daarentegen herinneren zich vooral de nadelige effecten tijdens de scheiding.
Reacties op stellingen, aspecten en acties
Alle respondenten kregen aan het einde van de vragenlijst vijf stellingen over scheidingen voorgelegd. De stellingen werden apart en in randomvolgorde getoond. Met behulp van een schuif onder de stelling kon men aangeven in hoeverre men het oneens (10 punten) of eens (70 punten) was met de stelling. In de onderstaande figuur zijn de gemiddelde scores te zien van drie groepen van respondenten: (1) allen, (2) gescheiden met kinderen en (3) kind van gescheiden ouders.

Figuur 1. Reacties op vijf stellingen over scheidingen

 

Men is het duidelijk eens met de stellingen tijdens en na de scheiding vergeten ouders vaak dat kinderen alles horen en tijdens de scheiding vergeten ouders vaak dat kinderen nog gewoon kinderen zijn. Men is het oneens met de stelling kinderen zijn sterk genoeg om een scheiding aan te kunnen. Verder is te zien dat kinderen van gescheiden ouders in hun oordeel stelliger zijn dan de gescheiden ouders met kinderen.

Alle respondenten kregen vervolgens zeven aspecten te zien waar ouders bij scheidingen op zouden moeten letten als het gaat om de kinderen. Gevraagd werd uit deze aspecten de drie belangrijkste te kiezen.

 

Figuur 2. Waarop moeten ouders letten bij scheidingen?

 

Uiteindelijk ziet de top drie er volgens de ervaringsdeskundigen als volgt uit: laat kinderen niet kiezen voor de één of de ander, zorg ervoor dat de kinderen een goede band houden met beide ouders en besef dat je beiden voor altijd de ouders van de kinderen blijft. Ook in deze figuur is te zien dat kinderen van gescheiden ouders op de verschillende aspecten anders reageren dan gescheiden ouders met kinderen.

In de laatste vraag van de enquête kreeg men vijf mogelijke acties voorgelegd in situaties van scheidingen waar kinderen bij zijn betrokken. Met een schuif kon men aangeven of men het oneens (10 punten) of eens (70 punten) was met de acties.

Vergeleken met de voorgaande figuren is er grote overeenstemming over de verschillende acties. Zo is men het oneens met de actie na de scheiding moeten ouders verplicht samen een cursus volgen over hoe verder met de kinderen moet worden omgegaan. Men is het eens met de overige vier acties.

Figuur 3. Acties met betrekking tot scheidingen

Conclusie

Duidelijk is dat SIRE met haar nieuwste campagne een belangrijk maatschappelijk probleem aankaart. Uitgaande van cijfers uit de enquête en gegevens van SIRE kan geschat worden dat in het eerste decennium van deze eeuw ongeveer 238.000 kinderen in sterke mate nadelige gevolgen hebben ondervonden van de scheidingen. Verder kan geschat worden dat tien procent van de kinderen ook op latere leeftijd vaak nadelige gevolgen blijft ondervinden van de scheiding die ze hebben meegemaakt. In de emotie van een scheiding zijn kinderen echt de dupe.

*Ruud Hoevenagel is onderzoeker bij Stratus Marktonderzoek.

Bron

http://www.sire.nl/nieuws/2011/04/28/niewsitem10_kinderen/